Omgaan met pijn (pijneducatie)

Het is belangrijk om te begrijpen wat pijn is, waarom u pijn hebt en wat de oorzaak van uw pijn is. Uit onze ervaring en ook uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat, als u meer over pijn weet, er een betere kans op herstel en acceptatie is. 

Meer over omgaan met pijn

Dat is een goede vraag die patiënten ons regelmatig stellen. Hier geven we dan ook graag een antwoord op: 

  • soms is het antwoord gemakkelijk, bijvoorbeeld als u zich gesneden heeft met een scherp mes 
  • maar voor de meeste pijnklachten is het moeilijker om een eenvoudige uitleg te geven. Vooral bij langdurige (chronische) pijnklachten 

Om dit te begrijpen is het belangrijk dat we allereerst uitleggen wat pijn is, dat er verschillende soorten pijn zijn en dat er factoren bestaan die ertoe leiden dat elke persoon pijn op een andere manier ervaart. Ook kunt u leren beter met pijn om te gaan. 

 

De volgende video geeft uitleg over pijn. 

Bij uw eerste bezoek aan ons Pijncentrum bekijkt de arts welke soort langdurige pijn u heeft. Soms is dit een combinatie van verschillende soorten pijn. Dit is belangrijk voor de keuze van de behandeling van uw pijn. 

 

Acute pijn 
Acute pijn is pijn die plotseling optreedt, bijvoorbeeld direct na het verstuiken van een enkel. De oorzaak hiervan is meestal onduidelijk. 

 

Chronische pijn 
Chronische pijn is vaak ingewikkelder. Deze pijn bestaat al wat langer, vaak langer dan 3 maanden. Soms is een duidelijke oorzaak te vinden, zoals gewrichtsontstekingen bij reuma, maar vaak is de oorzaak niet (meer) te terug te vinden. De pijn is dan een eigen leven gaan leiden. Dit komt omdat het pijnsysteem gevoeliger is geworden. We noemen dat sensitisatie. 

 

Het onderscheid tussen acute- en chronische pijn is van groot belang omdat chronische pijn veel meer gevolgen kan hebben voor uw kwaliteit van leven. Chronische pijn kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van leven maar kan ook leiden tot andere klachten, zoals angst en depressie. Door deze andere klachten kan uw pijn weer erger worden. 

 

Samengevat: 

  • pijn kan worden ingedeeld op basis van de periode, waarbij we spreken van acute pijn en chronische pijn (langer dan 3 maanden) 

  • pijn kan ook worden ingedeeld op basis van grofweg 5 oorzaken van pijn 

  • kennis over het soort pijn is van groot belang bij de behandeling van de pijn

  • pijn door weefselschade (nociceptieve pijn): bijvoorbeeld door een schaafwond of een verzwikte enkel 

  • zenuwpijn (neuropatische pijn): bijvoorbeeld door een beschadigde zenuw na een diepe snijwond of zenuwschade door suikerziekte 

  • orgaanpijn (viscerale pijn): bijvoorbeeld door een blindedarmontsteking 

  • vaatpijn (vasculaire pijn): bijvoorbeeld door een ziekte van de bloedvaten zoals aderverkalking of een verstopping 

  • pijn bij kanker (oncologische pijn): bijvoorbeeld door ingroei van een gezwel 

Deze soorten pijn zijn vaak in het dagelijks leven moeilijk te onderscheiden. 


Pijn door weefselschade: wat is weefselpijn of nociceptieve pijn?
 

Nociceptieve pijn ontstaat op het moment dat lichaamsweefsel (bijvoorbeeld de huid of een spier) schade oploopt. Als u bijvoorbeeld uw enkel verzwikt dan ontstaat er weefselschade (bijvoorbeeld een gescheurde enkelband) welke u kunt herkennen aan een zwelling van de enkel. Bij deze weefselschade komen er ter plaatse allerlei stoffen vrij die kleine pijnzenuwlichaampjes (nociceptoren) in de huid en rondom het enkelgewricht prikkelen. Deze geprikkelde pijnzenuwlichaampjes geven via zenuwen seintjes (elektrische stroompjes) naar het ruggenmerg door en vervolgens worden deze seintjes naar de hersenen doorgegeven om uiteindelijk een pijngevoel te geven. 

Nociceptieve pijn ziet men vaak bij trauma's (breuk, spierscheuring, wond), ontstekingen (bijvoorbeeld reuma) en na operaties waarbij vanzelfsprekend ook weefselschade is ontstaan tijdens het opereren. 

 

Zenuwpijn: wat is zenuwpijn of neuropatische pijn? 
Als u bijvoorbeeld door een snijwond een zenuw hebt beschadigd, dan kan dit na enige tijd leiden tot ernstige pijnklachten. Men noemt dit type pijn ook wel zenuwpijn. De pijn ontstaat doordat de beschadigde zenuw zelf seintjes (elektrische stroompjes) aan het ruggenmerg afgeeft, die vervolgens naar de hersenen worden doorgegeven en uiteindelijk een pijngevoel geven. 

Bij neuropatische pijn is men nooit zonder pijn aangezien de beschadiging van de zenuw niet weggaat. Ook kunnen er soms heftige, spontane pijnaanvallen optreden. Dit komt omdat de beschadigde zenuw spontaan ontlaadt (een elektrische stroom afgeeft) en die voelt u als een hevige schietende pijn. 

Neuropatische pijn wordt ook veroorzaakt door zenuwen die niet goed functioneren (polyneuropathie). Dit wordt vaak gezien bij patiënten die diabetes (suikerziekte) hebben. Wanneer er zenuwbanen in het ruggenmerg of in de hersenen niet goed functioneren, dan kan dit ook tot neuropatische pijn leiden. Maar omdat deze functiestoornis in het centrale zenuwstelsel (ruggenmerg en hersenen) ligt, noemen we dit ook wel centrale pijn. 

 

Orgaanpijn: wat is orgaanpijn of viscerale pijn? 
Als u bijvoorbeeld buikpijn hebt door blindedarmontsteking, dan noemen we dat een viscerale pijn omdat hij veroorzaakt wordt door een ontsteking van de inwendige organen, namelijk de darmen. Dit kan ook voorkomen bij andere inwendige organen zoals lever, maag en longen. Door de ontsteking ontstaat er weefselschade. 

Bij deze weefselschade komen er allerlei stoffen vrij die kleine pijnzenuwlichaampjes (nociceptoren) in de inwendige organen prikkelen. Deze geprikkelde pijnzenuwlichaampjes geven via zenuwen seintjes (elektrische stroompjes) aan het ruggenmerg door en vervolgens worden deze seintjes naar de hersenen doorgegeven om u uiteindelijk een pijngevoel te geven. 

Viscerale pijn kan dus een nociceptieve pijn zijn zoals bij een verzwikte enkel. Alleen bij viscerale pijn kan men de pijn niet zo precies lokaliseren zoals bij een verzwikte enkel. Bij viscerale pijn wordt de pijn over een groot gebied (diffuus) aangegeven bijvoorbeeld in de onderbuik, links in de buik etc. 

 

Vaatpijn: wat is vaatpijn of vasculaire pijn? 
Vasculaire pijn ontstaat op het moment dat lichaamsweefsel onvoldoende zuurstof krijgt ten gevolge van een afgenomen of verstoorde bloedsomloop. Een voorbeeld van vasculaire pijn is de beenpijn die bij patiënten met vaatvernauwingen tijdens het lopen ontstaat (claudicatio intermittens). Op het moment dat weefsel te weinig zuurstof krijgt, raakt het beschadigd en komen er allerlei stoffen vrij die kleine pijnzenuwlichaampjes (nociceptoren) activeren. Deze geactiveerde zenuwlichaampjes geven via zenuwen seintjes (elektrische stroompjes) door aan het ruggenmerg en de hersenen, waarna de patiënt een pijnlijk gevoel ervaart (weefselpijn). 
Daarnaast kan het zuurstoftekort ook leiden tot zenuwschade, waardoor men ook zenuwpijn kan ervaren.   

 

Pijn bij kanker: wat is pijn bij kanker of oncologische pijn? 
Oncologische pijn is, zoals het woord 'oncologisch' al zegt, een pijn die ontstaat bij kanker. Dit ontstaat wanneer de tumor in de weefsels en of in de zenuwen doorgroeit, dan kunnen deze beschadigen. Er komen dan stofjes vrij die de pijnzenuwen prikkelen. Dit wordt via het ruggenmerg doorgegeven aan de hersenen en dit geeft een pijngevoel. 

Pijn bij kanker bestaat uit een combinatie van de eerdergenoemde soorten pijn, namelijk de pijn die direct veroorzaakt wordt door de kanker, zoals: 

  • nociceptieve pijn: door ingroei van een tumor 

  • neuropatische pijn: als er sprake is van doorgroei in zenuwweefsel 

  • viscerale pijn: als het weefsel rondom de organen aangetast is 

  
Er kan ook een pijn ontstaan als gevolg van de behandeling van kanker, zoals; 

  • neuropatische pijn aan handen en voeten als gevolg van chemotherapie 

  • een pijnlijke mond (nociceptieve pijn) door slijmvliesontsteking als gevolg van chemotherapie of bestraling of chronische pijn na een operatie 

Websites met meer informatie

Verwante afdelingen